Bilo pa prošlo…

SUBOTICA deo f

SUBOTICA I POPISI / STATISTIKA PUČANSTVA

(1910, 1919, 1921, 1931, (1941, 1948, 1953),  

– popise treba tumačiti samo uz historijske konkretne okvire u kojima su popisi obavljani

– Država obavlja POPISE – vladajuća ideologija se jasno vidi i u tom velikom poslu

– podaci iz njih se moraju sagledavati i promišljati upravo u tim relacijama

– Prilikom popisa postavlja se  veliki broj pitanja i tako dobivaju obavještenja o brojnim karakteristikama pučanstva.

Da li će se i kako u statističkim istraživanjima postaviti pitanje o narodnosti, zavisi u prvom redu od društvenog uređenja i politike po nacionalnom pitanju koja se u određenoj zemlji vodi.

– U Kraljevini Ugarskoj prvi moderni opći popis vršen je 1880. godine, a zatim 1890, 1900, 1910.

Teritorija Subotice se praktično nije mijenjala, od Slobodnog kraljevskog grada Maria Theresiopolis, kada je pored užeg grada obuhvaćala 12 pustara do današnjeg okvira kada u  Grad spada i 14 okolnih naselja.

1910, Szabadka, Magyar Királyság

– zlatno doba Subotice, Gradska kuća, cvjeta napredak,

– MAĐARIZACIJA = asimilicija, politički Mađari, identitet  podunavskih Hrvata shvaćana je  kod Mađara kao njihova slabost, odnosno nacionalna nezrelost, pa su ih oni tretirali kao egyebek (ostale), odnosno kao kulturno nerazvijenu etničku zajednicu koja će se prije ili kasnije asimilirati u mađarsku naciju.

– popisi iz 1890, 1900, 1910. godine se smatraju se samo djelomično točnim, iz razloga što se nije vršio po etničkom sastavu ili striktno po maternjem jeziku, nego takođe po

„jeziku koji je obično u upotrebi“ 

– pitanje je bilo i o vjeroispovesti

Ukupno 94.610 stanovnika, 93 232 ( 94 610 sa vojskom)

Mađarski = 55.587

Bunjevački = 33.247 markirani fusnotom «Bunjevci, Šokci i Dalmatinci», što je bio stav

tadašnje mađarske politike prema manjinama).

Srpski = 3.514

NJemački = 1.913

Slovački = 100

Vlaški (Rumunski) = 60

Hrvatski = 39

Rusinski = 7

 

58,7 % Mađara

1918

kraj rata, velika isčekivanja, „bratska srpska oslobodilačka vojska”

– sve se prelamalo kroz prizmu nacionalnog problema

– priznati samo Srbi, Slovenci, Hrvati / jedan TROIMEN – troplemeni narod

– da li je to bio projekat proširivanja Srbije ili spajanja starih dijelova i stvaranja nove državne zajednice, kako se smatralo zvanično

1919, Subotica, KSHS

Historijski arhiv Subotica (HAS), F:47. I  22/1919

Statistika lokalnog-gradskog popisa obavljenog 1919. godine. Podaci su izraženi u tri kategorije, po maternjem jeziku (na osnovu koga su razvrstavani u narodnost), po zanimanju, i po vjeri. Ukupan broj je  iznosio 101 286, od toga:

jezik/narodnost

Bunjevaca           65 135,

Srba                         8 737,

Mađara                 19 870,

Njemaca                4 251,

Židova   3 293.

zanimanje:

zemljodilci                         79 593 (78,58%)

obrtnici                                  4 249

trgovci                                    1 242

činovnici                                2 491

diplomirani                             458 (0,45%)

razni                                      13 253

po vjeri :                                                                             

rimokatholika                  87 655

prav. vjere                             8 582

  1. kath.                     122

izr.                                             3 363

ev.ref.                                     1 267

  1. ev.      297

1921

– prije donošenja Vidovdanskog ustava, prije potpisivanja Trianonskog ugovora

U Jugoslavenskom popisu stanovništva od 1921.godine bila su postavljena samo pitanja o maternjem jeziku i vjerospovesti. U obradi ova dva pitanja nisu ukrštena, tako da je grupa srpskohrvatskog jezika ostala neraščlanjena. 

– Popisi 1921. i 1931. godine sprovedeni su i podaci su obradjeni po koncepciji „prisutnog stanovništva“, dok rezultati ostala tri popisa /1948, 1953. i 1961/ daju podatke po koncepciji „stalnog stanovništva“, tj. prema mestu utalnog stanovanja svakog stanovnika, bez obzira gde se u kritičnom momentu popisa zatekao.

PO PRETHODNIM            PO KONAČNIM

broj svih prisutnih stanovnika                   101 709          90 961

pol                         – muški                                   49 024

– ženski                                                  52 685

državljanstvo  – Kraljevine SHS                    71 860

– strano                                                      993

još neodlučeno                                28 856

vjeroisposvest  – pravoslavna                                          6 835

– rimo katolička                                   89 107

– grčko katolička                                235

– evengelistička                                                  1 047

– muslimanska                                     233

– izraelska                                                 3 883

– druga                                                           351

– bez konfesije                                       18

maternji jeziksrpski ili hrvatski                                 70 737

– slovenski                                                 348

– drugi slavenski                             523

– rumunski                                                   40

– italijanski                                            19

– njemački                                                2 349

– mađarski                                              27 561

– arnautski                                                    24

– drugi                                                           108

1931, Subotica, Kraljevina Jugoslavija

diktatura uvedena 6.1.1929. kada Kralj uvodi diktaturu, apsolutističku vlast, zabranjuje rad strankama

– popis 1931. daje podatke samo prema vjeroispovesti, iako je u popisnom materijalu bilo postavljeno pitanje o narodnosti. Međutim to je bilo samo formalno predviđeno jer su sve jugoslavenske narodnosti morale biti iskazane kao jedna cjelina, odnosno kao jedina narodnost „jugoslavenska“. Podaci po narodnosti nisu ni objavljivani ni obrađivani.

U popisu stanovništva 1931. godine postavljeno je pitanje o narodnosti, a zadržano je pitanje o maternjem jeziku. Međutim, uputstvima za popis bilo je predviđeno da se Srbi, Hrvati, Slovenci, Makedonci, Crnogorci, kao i nacionalno neopredeljeni muslimani popisuju kao Jugoslaveni po narodnosti, dok su pripadnici drugih narodnosti navodili svoju narodnost.

 

Popis izvršen 31.03.1931.  /  2.9.1931. Oktroirani ustav

 

 

 

                                                                Subotica  

                vjeroispovest

ukupno                                100 058            102 133                        

pravoslavni                            9 993

rimo katolika                       84 268

evangelista                            1 274

muslimana                            235

ostalo                                   4 288

                jezik maternji

srpskohrvatski                  53 835  (Srbi  10 054 + Bunjevci   44 892 + Hrvati  900 = 55 846

ostali slavenski    1 230

mađarski                             41 401

njemački                                2 865

arnautski                                  109

makedonski                            618

 

                         podaci o narodnosti samo su izvedeni

F:57.6135/1938   ( iz 1931.)

Srbi       10 054

Bunjevci   44 892

Hrvati        900

Slovenci      310

Čehoslovaci   365

Rusi          672

Mađari     39 108

Njemci       1 961

Jevreji     3 739

Ostalih       132

=========

102 133

 

                                                                                posle 1945

– PARTIJSKA DRŽAVA

U svim poslijeratnim popisima stanovništva postavljeno je pitanje o narodnosti u duhu Ustavom garantovane  dosledno sprovodjene politike apsolutne ravnopravnosti  slobodnog nacionalnog opredeljenja pripadnika svih narodnosti i nacionalnih grupa koje žive u Jugoslaviji.

S obzirom na subjektivni kriterijum u davanju izjave o narodnosti, pri popisu stanovništva I96I. godine, prilikom revizije popisne gradje, nisu vršene nikakve ispravke, već je u slučaju kada se dati odgovor nije mogao razvrstati, stavljeno „nepoznato“. Ukoliko su građani Jugoslavije naveli neku pokrajinsku pripadnost (Hercegovac, Dalmatinac, Bunjevac i slično) svrstani su u grupu „Jugoslaveni nacionalno neopredeljeni“, 

 

.

 

 

O felis catus
35 godina tragam za mrvicom istine u proslosti, ali je nisam nasao jos.

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

%d bloggers like this: